Brak aktualnego zaświadczenia o szkoleniu BHP albo orzeczenia lekarskiego wygląda na drobiazg, dopóki nie przyjdzie kontrola albo nie zdarzy się wypadek. Wtedy ten sam brak zmienia się w konkretną odpowiedzialność.
Wykroczenie z Kodeksu pracy
Zgodnie z art. 283 § 1 Kodeksu pracy, kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł. Dopuszczenie do pracy pracownika bez wymaganego szkolenia BHP albo bez aktualnego orzeczenia lekarskiego mieści się w tym przepisie.
Odpowiedzialność nie dotyczy wyłącznie właściciela firmy. Przepis obejmuje każdego, kto kieruje pracownikami, a więc także kierownika zmiany czy brygadzistę, który dopuścił do pracy osobę bez badań.
Co może zrobić inspektor PIP
Inspektor pracy po kontroli może:
- nałożyć mandat karny za wykroczenie,
- skierować wniosek o ukaranie do sądu, gdy uzna, że mandat jest niewystarczający albo sprawca go nie przyjął,
- wydać nakaz usunięcia uchybień w wyznaczonym terminie, a w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia — nakaz wstrzymania prac albo skierowania pracowników do innych prac,
- wystąpić z wnioskiem o usunięcie nieprawidłowości, które nie wymagają nakazu.
Podstawą są przepisy ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.
Po wypadku: odpowiedzialność karna i cywilna
Jeżeli dojdzie do wypadku, a poszkodowany nie miał wymaganego szkolenia albo badań, brak ten trafia do protokołu powypadkowego jako przyczyna organizacyjna. Konsekwencje mogą wyjść poza wykroczenie:
- odpowiedzialność karna z art. 220 Kodeksu karnego — narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez niedopełnienie obowiązków z zakresu BHP,
- roszczenia cywilne poszkodowanego wobec pracodawcy, uzupełniające świadczenia z ZUS,
- regres ZUS — jeżeli wypadek nastąpił wskutek rażącego naruszenia przepisów BHP przez pracodawcę, Zakład może dochodzić zwrotu wypłaconych świadczeń.
Dlaczego to się zdarza w dobrze zorganizowanych firmach
Nie z braku wiedzy. Z braku jednego miejsca, w którym widać, komu i kiedy kończy się szkolenie, badanie albo uprawnienie. Segregator i arkusz nie wysyłają przypomnień. W Aplikacji BHP każdy termin ma datę i powiadomienie z wyprzedzeniem, a karta pracownika pokazuje braki, zanim zobaczy je inspektor. Więcej na stronie BHP w ErgoFlow.
Stan prawny: październik 2026. Wpis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.